рднाрд░рдд рдоें рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рджौрд░
рдХा
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк
рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдХो рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдиाрдиे рд╣ेрддु рдЬрдм рдмрд╣ुрдордд рдХी рд╕्рдеिрддि рдЙрдд्рдкрди्рди рдирд╣ीं рд╣ोрддी рддो, рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдоें рджो рдпा рджो рд╕े рдЕрдзिрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдкрд╕ рдоें рдоिрд▓рдХрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд╕्рдеिрддि рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрднрд░рдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддी рд╣ै। рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рд╡рд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рдЬो рд╡िрднिрди्рди рджрд▓ों рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рд╣ै । рдЗрд╕ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╡िрднिрди्рди рджрд▓ рдЖрдкрд╕ рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рддрд░ीрдХे рд╕े рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХा рдПрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рддैрдпाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдЪрд▓ाрдиे рдХी рдиीрддिрдпाँ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рдХ्рдпा рдПрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ोрдЧा? рдпрд╣ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬिрд╕े рдХॉрдорди рдоिрдиिрдордо рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ैं। рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рджो рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЙрднрд░ рдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддे рд╣ैं। ●рдЪुрдиाрд╡ рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЧрдардмंрдзрди ●рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЧрдардмंрдзрди -
рджोрдиों рд╣ी рд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдЕрдкрдиी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ाрдУं рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдкрд░ рд╕рд░्рд╡рд╕рдо्рдорддि рд╕े рд╕рд╣рдордд рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХрдИ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдгों рдХा рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ै। ‘рдЧрдардмंрдзрди’ рд╢рдм्рдж рдХा рдЖрд╢рдп рдПрдХ рд╕ाрде рдмрдв़рдиा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рдЖрдо рд╕рд╣рдорддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЪрд▓рддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдЪिрдд рдкрд░िрдгाрдо рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрдЪिрдд рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рджिрд╢ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ोрддी рд╣ै।
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдЖрд▓ेрдЦ рдХो рдиिрдо्рдиांрдХिрдд рд░ूрдк рдоें рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै -
✒️ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкृрд╖्рдарднूрдоि ।
✒️ рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдХрдо्рд░ ।
✒️ рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк ।
✒️21рд╡ीं рд╕рджी рдоें рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХ्рдпा рд╕рдлрд▓ ?
1. рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкृрд╖्рдарднूрдоि :
рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣рд▓ी рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдЬрдирддा рджрд▓, рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рд╕рдорд░्рдерди рд╕े рдмрдиी рдеी। рдЗрд╕े рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЧрдпा рдФрд░ рдЪौрдзрд░ी рдЪрд░рдг рд╕िंрд╣ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
рднाрд░рдд рдоें 1989 рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ों рдХा рджौрд░ рдЬाрд░ी рд╣ै । рд╡рд░्рд╖ 2014 рдФрд░ 2019 рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдиे рдЪुрдиाрд╡ рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЧрдардмंрдзрди рдХिрдпा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЙрд╕рдиे рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा। рдмрд╣ुрдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдЕрдкрдиे рд╕рд╣рдпोрдЧी рджрд▓ों рдХो рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा। рд╡ैрдзाрдиिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЕрдЧрд░ рджेрдЦा рдЬाрдП рддो рдЗрд╕े рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा।
рд╡рд░्рд╖ 2024, 18 рд╡ी рд▓ोрдХрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдХिрд╕ी рднी рджрд▓ рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдмрд╣ुрдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рджेрд╢ рдоें рдкुрдиः рдПрдХ рдмाрд░ рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдирдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рд╢ीрд░्рд╖ рджрд▓ рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдЙрднрд░ рдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрдпी рд╣ै। рд╕рд╣рдпोрдЧी рджрд▓ों рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдПрдирдбीрдП рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдЧрдарди 9 рдЬूрди 2024 рдХो ।
2. рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдХрдо्рд░ (рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдмाрдж)
✔️рдЬрдирддा рджрд▓ (рд╕ेрдХ्рдпुрд▓рд░) [1979-1980] рдЪौрдзрд░ी рдЪрд░рдг рд╕िंрд╣ । (28 рдЬुрд▓ाрдИ, 1979 рд╕े 14 рдЬрдирд╡рд░ी, 1980)
✔️рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоोрд░्рдЪा [1989-1990] рд╡ी.рдкी. рд╕िंрд╣ ।
(2 рджिрд╕ंрдмрд░, 1989 рд╕े 10 рдирд╡ंрдмрд░, 1990)
✔️рдЬрдирддा рджрд▓ рдпा рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी [1990-1991] рдЪрди्рдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ । (10 рдирд╡ंрдмрд░, 1990 рд╕े 21 рдЬूрди, 1991)
✔️рдЬूрди 1991-рдордИ 1996 рдирд░рд╕िंрд╣ рд░ाрд╡ PM AIADMK рд╕рдоेрдд рдЕрди्рдп рджрд▓ों рдХा рд╕рдорд░्рдерди । (21 рдЬूрди, 1991 рд╕े 16 рдордИ, 1996)
✔️16 рдордИ 1996 рдХो рдЕрдЯрд▓рдЬी рдиे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдХी рд╢рдкрде рд▓ी, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдорд╣рдЬ (1 рдЬूрди 1996) 13 рджिрди рд╣ी рдЪрд▓ рдкाрдИ।
✔️рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдоोрд░्рдЪा [1996- 1997] рдПрдЪ.рдбी. рджेрд╡ेрдЧौрдб़ा। (1 рдЬूрди, 1996 рд╕े 21 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1997)
✔️рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдоोрд░्рдЪा [1997-1998] рдЖрдИ.рдХे. рдЧुрдЬрд░ाрд▓। (21рдЕрдк्рд░ैрд▓,1997 рд╕े 19 рдоाрд░्рдЪ, 1998)
✔️рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрдирддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдардмंрдзрди [1998-1999 рддрдеा 1999-2004] рдЕрдЯрд▓ рдмिрд╣ाрд░ी рд╡ाрдЬрдкेрдпी। (19 рдоाрд░्рдЪ, 1998 рд╕े 22 рдордИ, 2004)
✔️рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдЧрдардмंрдзрди [2004- 2009 рддрдеा 2009- 2014] рдбाॅ.рдордирдоोрд╣рди рд╕िंрд╣ । (22 рдордИ, 2004 рд╕े 26 рдордИ, 2014)
✔️рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрдирддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдардмंрдзрди [2014-2019] рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी/ рднाрдЬрдкा рдХे рдкाрд╕ рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд । (26 рдордИ, 2014 рд╕े 30 рдордИ, 2019)
✔️рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрдирддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдардмंрдзрди [2019-2024] рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी/ рднाрдЬрдкा рдХे рдкाрд╕ рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд । (30 рдордИ, 2019 рд╕े 9 рдЬूрди, 2024)
✔️рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрдирддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдардмंрдзрди [2024 рд╕े…...] рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी / 9 рдЬूрди 2024 ...
3. рднाрд░рдд рдоें рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ :
рд╡рд░्рд╖ 1951-1952 рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рд╕े рд▓ेрдХрд░ 1971 рддрдХ рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ें рдХेंрдж्рд░ рдоें рдмрд╣ुрдордд рдХे рд╕ाрде рд░рд╣ीं। 1975 рдоें рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें рдЗрдорд░рдЬेंрд╕ी рд▓рдЧрдиे рдХे рдмाрдж, 1977 рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рд╣ेрддु рд╡िрдкрдХ्рд╖ीрдп рджрд▓ рдЬрдпрдк्рд░рдХाрд╢ рдиाрд░ाрдпрдг рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╕ंрдЧрдаिрдд рд╣ुрдП।
ЁЯМ┐1977 рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рд╣ेрддु рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ाрдУं рд╡ाрд▓ी рдкाрд░्рдЯिрдпों рдХा рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдоें рд╡िрд▓рдп рдХिрдпा рдЧрдпा । рдЗрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рд╣рдЯрдХрд░ рдПрдХ рдЧैрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ी рд╕рд░рдХाрд░ рджेрд╢ рдоें рдмрдиी । рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХो 295 рд╕ीрдЯें рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ рдЬрдмрдХि рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХो 154 рд╕ीрдЯों рдкрд░ рд╕ंрддोрд╖ рдХрд░рдиा рдкреЬा। рдоोрд░ाрд░рдЬी рджेрд╕ाрдИ рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рджेрд╢ рдХो рдЧैрд░-рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ी рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдоिрд▓ी। рдоोрд░ाрд░рдЬी рджेрд╕ाрдИ 24 рдоाрд░्рдЪ 1977 рд╕े 28 рдЬुрд▓ाрдИ 1979 рддрдХ рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд░рд╣े।
ЁЯМ┐рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдЬрдирддा рджрд▓ (рд╕ेрдХ्рдпुрд▓рд░) рдХे рдЪौрдзрд░ी рдЪрд░рдг рд╕िंрд╣ рдХो рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдФрд░ рд╕ीрдкीрдЖрдИ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдП рдЧрдП рд╕рдорд░्рдерди рд╕े 28 рдЬुрд▓ाрдИ, 1979 рдХो рдкीрдПрдо рдмрдиाрдпा рдЧрдпा। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдиीрд▓рдо рд╕ंрдЬीрд╡ рд░ेрдб्рдбी рдиे 20 рдЕрдЧрд╕्рдд рддрдХ рд▓ोрдХрд╕рднा рдоें рдмрд╣ुрдордд рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рдиे рдХा рд╕рдордп рджिрдпा । рдмрд╣ुрдордд рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рдиे рд╕े рдкूрд░्рд╡ рд╣ी рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиे 19 рдЕрдЧрд╕्рдд рдХो рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░ рд▓िрдпा рдХि рд╕ंрд╕рдж рдоें рд╕рдорд░्рдерди рдирд╣ीं рджेंрдЧे ।
рдЗрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ 23 рджिрди рд╕рд░рдХाрд░ рдЪрд▓ाрдиे рдХे рдмाрдж рдЪрд░рдг рд╕िंрд╣ рдХो 20 рдЕрдЧрд╕्рдд 1979 рдХो рдЕрдкрдиे рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдлा рджेрдиा рдкрдб़ा। рдЪрд░рдг рд╕िंрд╣ рдРрд╕े рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрди рдЧрдП рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдкрд░ рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рд╕ंрд╕рдж рдХा рд╕ाрдордиा рдирд╣ीं рдХिрдпा।
рдЪрд░рдг рд╕िंрд╣ рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдиीрд▓рдо рд╕ंрдЬीрд╡ рд░ेрдб्рдбी рдХो рдЕрдкрдиा рдЗрд╕्рддीрдлा рджेрдиे рдХे рдмाрдж рд╕ंрд╕рдж рдХो рднंрдЧ рдХрд░рдиे рдХा рд╕ुрдЭाрд╡ рджिрдпा। рд▓ेрдХिрди рдмाрдмू рдЬрдЧрдЬीрд╡рди рд░ाрдо рд╕рдоेрдд рдХुрдЫ рдиेрддाрдУं рдиे рдЗрд╕рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХिрдпा। рд╣ाрд▓ांрдХि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдиे 22 рдЕрдЧрд╕्рдд, 1979 рдХो рд╕ंрд╕рдж рднंрдЧ рдХрд░рдиे рдХा рдРрд▓ाрди рдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рдЪрд░рдг рд╕िंрд╣ рдЪुрдиाрд╡ рд╣ोрдиे рддрдХ рдХेрдпрд░рдЯेрдХрд░ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХी рднूрдоिрдХा рдоें 14 рдЬрдирд╡рд░ी 1980 рддрдХ рд░рд╣े। рд▓ोрдХрд╕рднा рдХा рдордз्рдпाрд╡рдзि рдЪुрдиाрд╡ рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी 14 рдЬрдирд╡рд░ी, 1980 рдХो рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрди рдЧрдИं।
1980 рд╕े 1989 рддрдХ рджेрд╢ рдоें рд╕рдм рдаीрдХ рд░рд╣ा। рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд рдХे рд╕ाрде рд╕рдд्рддा рдоें рдмрдиी рд░рд╣ी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рддौрд░ рдкрд░ рдЧрдардмंрдзрди рд░ाрдЬрдиीрддि рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд 80 рдХे рджрд╢рдХ рдХे рдЖрдЦिрд░ рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ।
✍️1984 рд╕े 1989 рдХा рджौрд░ рджेрд╢ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╣ेрддु рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рд╣ा। рдЗрд╕ рджौрд░ рдоें рдХрдоंрдбрд▓ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХी рдиींрд╡ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рд░рд╣ी рдеी । рдкंрдЬाрдм рдоें рдЙрдЧ्рд░рд╡ाрдж рдФрд░ рд╡िрдж्рд░ोрд╣, рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдоें рдЧृрд╣рдпुрдж्рдз рдЬैрд╕ी рд╕्рдеिрддि рд╡िрдж्рдпрдоाрди рдеी। рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд░ाрдЬीрд╡ рдЧांрдзी рд╕рд╣рдпोрдЧी рдоंрдд्рд░ी рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдк्рд░рддाрдк рдХे рдмीрдЪ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдж्рд╡ंрдж рдЪрд░рдо рджौрд░ рдоें рдкрд╣ुँрдЪ рдЪुрдХा рдеा। рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдХी рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕े рд╡िрджाрдИ рд╣ो рдЧрдпी। рддрдд्рдкрд╢्рдЪाрдд рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдиे рдЕрд░ुрдг рдиेрд╣рд░ू рдФрд░ рдЖрд░िрдл рдоोрд╣рдо्рдордж рдЦाрди рдХे рд╕ाрде рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдЬрдирдоोрд░्рдЪा рдмрдиाрдпा, рдЬो рдмाрдж рдоें рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХे рдмрдЪे-рд╣ुрдП рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рд╣िрд╕्рд╕ों (рдЬैрд╕े рд▓ोрдХ рджрд▓, рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ (рдЬрдЧрдЬीрд╡рди) рдЖрджि) рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдЬрдирддा рджрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрдгिрдд рд╣ुрдЖ। рдЬрдирддा рджрд▓ рдиे 1988 рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоोрд░्рдЪा (National Front) рдмрдиाрдпा, рдЬिрд╕рдоें NTR рдХी TDP, (рдХрд░ूрдгाрдиिрдзि)DMK, рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕ोрд╢рд▓िрд╕्рдЯ рд╕рдоेрдд рдЕрди्рдп рдкाрд░्рдЯिрдпां рд╢ाрдоिрд▓ рдеी। рдЗрд╕े рдерд░्рдб рдл्рд░ंрдЯ рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा।
ЁЯМ┐рдиेрд╢рдирд▓ рдл्рд░ंрдЯ рдж्рд╡ाрд░ा 1989 рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рдоें 143 рд╕ीрдЯें рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी, рдЬрдмрдХि рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рд╕ीрдЯें рдкिрдЫрд▓े рдЪुрдиाрд╡ рдоें 413 рд╕े рдХрдо рд╣ोрдХрд░ 197 рд╣ो рдЧрдИ। рд╡ीрдкी рд╕िंрд╣ (рджिрд╕рдо्рдмрд░ 1990 рд╕े рдирд╡ंрдмрд░ 1990) рдиेрд╢рдирд▓ рдл्рд░ंрдЯ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдХो BJP рдФрд░ рдХрдо्рдпुрдиिрд╕्рдЯ рдкाрд░्рдЯिрдпों рдХे рдЧрдардмंрдзрди рд╡ाрдо рдоोрд░्рдЪा рдиे рдмाрд╣рд░ рд╕े рд╕рдорд░्рдерди рджिрдпा। BJP рдХो рдЗрд╕ рдЪुрдиाрд╡ рдоें 85 рдФрд░ рд╡ाрдо рдоोрд░्рдЪा рдХो рдХрд░ीрдм 33 рд╕ीрдЯें рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ рдеी।рд╡ीрдкी рд╕िंрд╣ рдиे рдоंрдбрд▓ рдХрдоीрд╢рди рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХो рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХрд░ рджी। 22 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1990 рдХो рд▓ाрд▓ू рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡ рдиे рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕рдорд╕्рддीрдкुрд░ рдоें рд▓ाрд▓рдХृрд╖्рдг рдЖрдбрд╡ाрдгी рдХी рд░рдердпाрдд्рд░ा рдХो рд░ोрдХ рджिрдпा рдФрд░ рдЙрдирдХो рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдПрдХ рддрд░рдл рдоंрдбрд▓ рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рддрд░рдл рдХрдоंрдбрд▓ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдиे рджेрд╢ рдоें рднूрдЪाрд▓ рд▓ा рджिрдпा рдеा। рдЖрдбрд╡ाрдгी рдЬी рдХो рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд╕ाрде рд╣ी рднाрдЬрдкा рдиे рд╡ीрдкी рд╕िंрд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рд╕рдорд░्рдерди рд╡ाрдкрд╕ рд▓े рд▓िрдпा рдФрд░ 23 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1990 рдоें рд╡ीрдкी рд╕िंрд╣ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдЧिрд░ рдЧрдИ। 7 рдирд╡ंрдмрд░ 1990 рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдиे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдкрдж рд╕े рдд्рдпाрдЧрдкрдд्рд░ рджे рджिрдпा।
ЁЯМ┐рдирд╡ंрдмрд░ 1990 рдоें рдиेрд╢рдирд▓ рдл्рд░ंрдЯ рдХी рдЖрдкрд╕ी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рдмीрдЪ, рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХे рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ рдиे рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рд╕рдорд░्рдерди рд╕े 10 рдирд╡ंрдмрд░ 1990 рдХो рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдХी рд╢рдкрде рд▓ी । рддीрди рдорд╣ीрдиे рдмीрддे рдеे рдХि рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиे рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рд╕рдорд░्рдерди рд╡ाрдкрд╕ рд▓े рд▓िрдпा। рдЕрд▓्рдкрдордд рдоें рдЖрдиे рдХे рдмाрдж рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ рдХो 6 рдоाрд░्рдЪ 1991 рдХो рдЗрд╕्рддीрдлा рджेрдиा рдкрдб़ा। рдирд╡ीрди рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХे рд╢рдкрде рдЧ्рд░рд╣рдг рдХे рдкрд╣рд▓े 21 рдЬूрди 1991 рддрдХ рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣рдХ рдкीрдПрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрдо рдХрд░рддे рд░рд╣े।
ЁЯМ┐1991 рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиे рд░ाрдЬीрд╡ рдЧांрдзी рдХी рд╣рдд्рдпा рдХे рдмाрдж рд╣ुрдП рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдлिрд░ рд╕े рд╕рдд्рддा рдоें рд╡ाрдкрд╕ी рдХी рдФрд░ рдирд░рд╕िंрд╣ рд░ाрд╡ (22 рдЬूрди 1991) рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे। рдкांрдЪ рд╕ाрд▓ рдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдкूрд░्рдг рдХिрдпा, AIADMK рд╕рдоेрдд рдЕрди्рдп рджрд▓ों рдиे рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд╕рдорд░्рдерди рджिрдпा рдеा।
ЁЯМ┐1996 рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рдоें BJP рджेрд╢ рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдкाрд░्рдЯी рдмрдирдХрд░ рдЙрднрд░ी рдХिрд╕ी рднी рджрд▓ рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдмрд╣ुрдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдоोрд░्рдЪे рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े (161рд╕ीрдЯें) рджрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рджाрд╡ा рдХिрдпा рдЧрдпा। 16 рдордИ 1996 рдХो рдЕрдЯрд▓ рдЬी рдиे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдХी рд╢рдкрде рд▓ी, рд▓ेрдХिрди рдЕрдЯрд▓ рдмिрд╣ाрд░ी рд╡ाрдЬрдкेрдпी рд╕рд░рдХाрд░ рдмрд╣ुрдордд рдирд╣ीं рдЬुрдЯा рдкाрдП рдФрд░ 13 рджिрди рдХे рдмाрдж рдЕрд▓्рдкрдордд рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдЧिрд░ рдЧрдИ।
рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб рдл्рд░ंрдЯ (рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдоोрд░्рдЪा) 1 рдЬूрди, 1996 рд╕े 19 рдоाрд░्рдЪ, 1998 рддрдХ рджेрд╢ рдоें рджो рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे -
ЁЯМ┐рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиे рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб рдл्рд░ंрдЯ рдХो рдмाрд╣рд░ рд╕े рд╕рдорд░्рдерди рджेрдХрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдирд╡ाрдИ। HD рджेрд╡рдЧौрдб़ा [1, рдЬूрди 1996 - 21,рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1997]рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
ЁЯМ┐ рдЗंрдж्рд░ рдХुрдоाрд░ рдЧुрдЬрд░ाрд▓ [21,рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1997 рд╕े 19,рдоाрд░्рдЪ 1998]рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे। рд▓ेрдХिрди рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рд╕рдорд░्рдерди рд╡ाрдкрд╕ी рдХे рдЪрд▓рддे рд╕рд░рдХाрд░ рдЧिрд░ рдЧрдИ рдФрд░ 1998 рдоें рджोрдмाрд░ा рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рд╣ुрдП।
1998; рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрдирддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдардмंрдзрди рдХा рдЧрдарди :
1998 рдоें рдЕрдЯрд▓ рдмिрд╣ाрд░ी рд╡ाрдЬрдкेрдпी рдФрд░ рд▓ाрд▓рдХृрд╖्рдг рдЖрдбрд╡ाрдгी рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें NDA (рдиेрд╢рдирд▓ рдбेрдоोрдХ्рд░ेрдЯिрдХ рдЕрд▓ाрдпंрд╕/рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрди рддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдардмंрдзрди/рд░ाрд▓ोрдЧ) рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рдЧрдпा । рдЬिрд╕рдоें рд╢िрд╡рд╕ेрдиा(рдЬूрди 2022 рд╕े рдкрд░्рд╡ рд╡ाрд▓ी) рд╢िрд░ोрдордгि рдЕрдХाрд▓ी рджрд▓, рдмीрдЬрдж, рдЯीрдПрдорд╕ी рдЬैрд╕े рджрд▓ рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ुрдП। 19 рдоाрд░्рдЪ, 1998 рд╕े 22 рдордИ, 2004 рддрдХ рдЗрд╕ рдЧрдардмंрдзрди рдиे рдЕрдкрдиी рд╕рд░рдХाрд░ рдЪрд▓ाрдИ рдеी।
ЁЯМ┐1998 рдХे рдЪुрдиाрд╡ рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХो 161 рд╕ीрдЯ рдЬीрддрдХрд░ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдкाрд░्рдЯी рдмрдирдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ, рдЬрдмрдХि NDA рдиे 182 рд╕ीрдЯें рдЬीрддीं। рдмाрдж рдоें AIADMK(рдЬрдпрд▓рд▓िрддा) рдЬैрд╕ी рдкाрд░्рдЯिрдпों рдиे рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХो рд╕рдорд░्рдерди рджिрдпा рдФрд░ рдЕрдЯрд▓ рдмिрд╣ाрд░ी рд╡ाрдЬрдкेрдпी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे। рддेрд▓рдЧू рджेрд╢рдо рдкाрд░्рдЯी рдиे рдмाрд╣рд░ рд╕े рд╕рдорд░्рдерди рджिрдпा рдФрд░ 10 рдорд╣ीрдиे рдмाрдж рд╣ी AIADMK рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдорд░्рдерди рд╡ाрдкрд╕ी рдХे рдмाрдж 1 рд╡ोрдЯ рд╕े рд╕рд░рдХाрд░ рдЧिрд░ рдЧрдИ рдФрд░ 1999 рдоें рдлिрд░ рд╕े рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рд╣ुрдП।
ЁЯМ┐1999 рдоें рдХाрд░рдЧिрд▓ рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рд╣ुрдП рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХो 114 рд╕ीрдЯें рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ। NDA рдХो рдХुрд▓ 270 рд╕ीрдЯें рдоिрд▓ीं, NDA рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрди्рдп рдкाрд░्рдЯिрдпों рдХे рд╕рдорд░्рдерди рд╕े рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдиाрдИ рдЧрдИ। рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рдЬिрддрдиी рднी рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдиी рдЙрд╕рдоें рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ी рдЧैрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ी рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдеी, рдЬिрд╕рдиे рдЕрдкрдиा рдкांрдЪ рд╡рд░्рд╖ рдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдкूрд░्рдг рдХिрдпा ।
2004 : рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдЧрдардмंрдзрди рдХा рдЧрдарди
2004 рдХा рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ NDA рдХे рд▓िрдП рдЖрд╢ा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдирд╣ीं рд░рд╣े। рдЗंрдбिрдпा рд╕ाрдЗрдиिंрдЧ рдХी рдеीрдо рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХो 138 рд╕ीрдЯों рдкрд░ рд╕ंрддोрд╖ рдХрд░рдиा рдкреЬा NDA рдХो рдХुрд▓ 182 рд╕ीрдЯें рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ।
ЁЯМ┐2004 рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХो 145 рд╕ीрдЯें рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ, рд╕рдмрд╕े рдмреЬी рдкाрд░्рдЯी рдХे рд░ूрдк рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдкाрд░्рдЯी рдЙрднрд░рдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрдИ। рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдиाрдиे рд╣ेрддु рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдкाрд░्рдЯी рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╡ाрдордкंрдеी рдкाрд░्рдЯिрдпों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде SP, BSP, рдПрдирд╕ीрдкी, рд░ाрдЬрдж, рд▓ोрдЬрдкा, рдбीрдПрдордХे, рддृрдгрдоूрд▓, рдЯीрдЖрд░рдПрд╕, рдЭाрдоुрдоो рдЬैрд╕े рджрд▓ рдФрд░ рдХेрд░рд▓ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЬैрд╕ी рдкाрд░्рдЯिрдпों рдХो рд╕ाрде рд▓ाрдпा рдЧрдпा рдФрд░ UPA (United Progressive Alliance рдпा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдЧрдардмंрдзрди) рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рдЧрдпा рдЬिрд╕рдиे рдЕрдкрдиा рдкांрдЪ рд╡рд░्рд╖ рдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдкूрд░्рдг рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдЧрдардмंрдзрди рдХो рдХुрдЫ рджрд▓ों рдиे рдмाрд╣рд░ рд╕े рд╕рдорд░्рдерди рджिрдпा рдеा । рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕े рдкрд░рдоाрдгु рд╕рдордЭौрддा рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें 2008 рдоें рдХрдо्рдпुрдиिрд╕्рдЯ рдкाрд░्рдЯिрдпों рдиे рдпूрдкीрдП рд╕े рд╕рдорд░्рдерди рд╡ाрдкрд╕ рд▓े рд▓िрдпा рдеा। рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдоें рдоुрд▓ाрдпрдо рд╕िंрд╣ рдпाрджрд╡ рдХी рдкाрд░्рдЯी рд╕рдкा рдиे рдпूрдкीрдП рдХो рдмाрд╣рд░ рд╕े рд╕рдорд░्рдерди рджेрдХрд░ рдордирдоोрд╣рди рд╕िंрд╣ рдЬी рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдЧिрд░рдиे рд╕े рдмрдЪाрдИ рдеी।
ЁЯМ┐2009 рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдпूрдкीрдП рдЧрдардмंрдзрди рдЪुрдиाрд╡ рдЬीрддा । рдЗрд╕ рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдпूрдкीрдП рдХो рдХुрд▓ рд╕ीрдЯों рдоें рд╕े 262 рд╕ीрдЯें рд╣ाрд╕िрд▓ рд╣ुрдИ рдеी। рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд╕рдкा-рдмрд╕рдкा рдиे рдмाрд╣рд░ рд╕े рд╕рдорд░्рдерди рджिрдпा рдеा। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдкांрдЪ рд╡рд░्рд╖ рдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдкूрд░्рдг рдХिрдпा।
ЁЯМ┐рд╡рд░्рд╖ 2014, 2019 рдоें рджेрд╢ рдоें рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рд╕ंрдкрди्рди рд╣ुрдП рдЗрдХ्рдХीрд╕рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХी рдЗрд╕ рд╕рдордпाрд╡рдзि рдоें рджेрд╢ рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХी рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЕрдкрдиा рд╢ाрд╕рди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा। рдЪुрдиाрд╡ рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдПрдирдбीрдП рдЧрдардмंрдзрди рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг, рдЕрдкрдиे рдЧрдардмंрдзрди рдзрд░्рдо рдХो рдиिрднाрдиे рд╣ेрддु рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиे рд╕рд╣рдпोрдЧिрдпों рдХो рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж рдоें рд╕्рдеाрди рджिрдпा рдЧрдпा рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕े рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा।
ЁЯМ┐рд╡рд░्рд╖ 2024, 18 рд╡ीं рд▓ोрдХрд╕рднा рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рд╕ंрдкрди्рди рд╣ुрдП। рдЪुрдиाрд╡ рдоें рджेрд╢ рдХे рд╕ाрдордиे рдПрдирдбीрдП рддрдеा рдЗंрдбिрдпा рдЧрдардмंрдзрди рдЙрднрд░ рдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрдП। рдЗрд╕ рдЪुрдиाрд╡ рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी 400 рдкाрд░ рдХे рдиाрд░े рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЙрд╕े 240 рд╕ीрдЯों рдкрд░ рд╕рдлрд▓рддा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ । рдЬрд╣ाँ 2014 рддрдеा 2019 рдХे рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХो рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рд░рд╣ा рдеा, рд╡рд╣ीं 2024 рдХे рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЙрд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдмрд╣ुрдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рддрдеा рдЕрдкрдиे рд╕рд╣рдпोрдЧी рдПрдирдбीрдП рдЧрдардмंрдзрди ( рдЬрдирддा рджрд▓ рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб рддрдеा рддेрд▓ुрдЧू рджेрд╢рдо рдкाрд░्рдЯी рдЖрджि) рдХे рд╕ाрде 9 рдЬूрди 2024 рдХो рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдЧрдарди।
4. 21рд╡ीं рд╕рджी рдоें рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХ्рдпा рд╕рдлрд▓ ?
рдЬिрд╕ рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд╣ोрддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдирдП-рдирдП рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиा рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै, рдирдП рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЬाрдиा, рдирдИ рдЪीрдЬों рдХो рджेрдЦрдиा рдФрд░ рдирдпा-рдирдпा рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा, рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдЧрддि рдХा рдПрдХ рдЖрдзाрд░ рдмрдирддा рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рднी рдпрджि рдЕрдиेрдХ рджрд▓ों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдЪрд▓ाрдиे рд╣ेрддु рдЕрдЧрд░ рд╣ोрддा рд╣ै рддो рдЙрд╕рд╕े рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рдПрдХ рдирдпा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдмрдиेрдЧा। 21рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рд╕рд╢рдХ्рдд рднाрд░рдд рдХो рдмрдиाрдиे рдоें рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рдЕрдкрдиा рдпोрдЧрджाрди рджेрдЧी।
рдЗрд╕ рд╣ेрддु рдпрджि рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрддी рд╣ै рддो рдЙрд╕рдХो рд╣рдо рдПрдХ рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рднौрддिрдХрд╡ाрджी рд╣ोрдиे рдХे рдиाрддे рдЖрдзुрдиिрдХ рдоाрдирд╡ рдоें рдпрд╣ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै "рдоैं рд╣ी рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╣ूं" рдЪाрд╣े рд╡рд╣ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ो рдпा рджрд▓ рд╕рдоूрд╣, рдЗрд╕ рд╣ेрддु рд╕рдм рдХो рд╕ाрде рд▓ेрдХрд░ рдЪрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдоूрд╣िрдХрддा рдХे рднाрд╡ рд╣ेрддु рдЗрд╕ рднौрддिрдХрд╡ाрджी рдпुрдЧ рдоें рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд╢्рд░ेрд╖्рда рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै ।
рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рдПрдХ рджрд▓ рдХा рдЬрд╣ाँ рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрддा рд╣ै рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╣िрдд рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдЕрдзिрдХांрд╢ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рд╣ै। рдЬिрд╕рдХा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╣िрдд рд╕े рдХोрдИ рдЬुреЬाрд╡ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рдЕрдкрдиी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рдЙрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЖंрд╢िрдХ рддौрд░ рдкрд░ рдХुрдЫ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╣िрдд рдХे рдХाрд░्рдп рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
рд╡рд╣ी рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╡िрдж्рдпрдоाрди рд░рд╣рддी рд╣ै рдХि рд╣рд░ рдПрдХ рдкрд╣рд▓ू рдкрд░ рдоंрдерди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा рднрд▓े рд╣ी рдХुрдЫ рд╕рдордп рдЕрдзिрдХ рд▓рдЧेрдЧा рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ेрддु рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा। рд▓ेрдХिрди рд╕ाрдоूрд╣िрдХрддा рдХे рднाрд╡ рдХे рд╕ाрде рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рджौрд░ рдоें рд╣ोрддा рд╣ै। рдордирд░ेрдЧा, рд╕ूрдЪрдиा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо, рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЧ्рд░ाрдо рд╕реЬрдХ рдпोрдЬрдиा рддрдеा рд╕рд░्рд╡ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрднिрдпाрди рдЖрджि рдЗрд╕рдХे рдПрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै । рдЬिрд╕рдХे рджूрд░рдЧाрдоी рдкрд░िрдгाрдо рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं।
рдкूрд░्рд╡рд╡рд░्рддी рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ों рдХी рдЕрдЧрд░ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рджेрдЦा рдЬाрдП рдЬिрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд - рд╕्рд╡рд░्рдгिрдо рдЪрддुрд░्рднुрдЬ рдпोрдЬрдиा, рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЧ्рд░ाрдо рд╕реЬрдХ рдпोрдЬрдиा, рд╕рд░्рд╡ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрднिрдпाрди, рдЕंрдд्рдпोрджрдп рдЦाрдж्рдп рдпोрдЬрдиा, рдирдИ рдЯेрд▓िрдХॉрдо рдиीрддि 1999, рднाрд░рдд рд╕ंрдЪाрд░ рдиिрдЧрдо рд▓िрдоिрдЯेрдб рдХे рдПрдХाрдзिрдХाрд░ рдХो рдЦ़рдд्рдо рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд▓ाрдЧू рдХी। рд░ेрд╡ेрди्рдпू рд╢ेрдпрд░िंрдЧ рдоॉрдбрд▓ рдХे рдЬ़рд░िрдП рд▓ोрдЧों рдХो рд╕рд╕्рддी рджрд░ों рдкрд░ рдл़ोрди рдХॉрд▓्рд╕ рдХрд░рдиे рдХा рдлाрдпрджा рдоिрд▓ा рдФрд░ рдмाрдж рдоें рд╕рд╕्рддी рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрди рдХाॅрд▓्рд╕ рдХा рджौрд░ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ। [рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрдирддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдардмंрдзрди(1998-2004)]
рдордирд░ेрдЧा, рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХाрдиूрди, рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯ рдмेрдиिрдлिрдЯ рд╕्рдХीрдо, рд╕ूрдЪрдиा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо 2005 рддрдеा рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо 2009 рдЬैрд╕ी рдЬрди рдХрд▓्рдпाрдгрдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ों рдиे рд╣ी рд▓ाрдЧू рдХिрдпा। [рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдЧрдардмंрдзрди (2004-2014)]
рднाрд░рдд рдоें рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдЙрджाрд╣рд░рдг (1999-2004) 5 рд╡рд░्рд╖ рдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдеा। рдЬрдм рд╢्рд░ी рдЕрдЯрд▓ рдмिрд╣ाрд░ी рд╡ाрдЬрдкेрдпी рдЬी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдеे। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдордирдоोрд╣рди рд╕िंрд╣ рдЬी рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें 10 рд╡рд░्рд╖ (2004-2014) рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдпूрдкीрдП рдЧрдардмंрдзрди рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдЪрд▓ी।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ :
рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдЖंрддрд░िрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрдШрд░्рд╖ों рдФрд░ рд╡िрд╡ाрджों рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдФрд░ рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдЧрддि рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХा рдПрдХ рд╢ाрдирджाрд░ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ोрддा рд╣ै। рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕рднी рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдиीрддि рдФрд░ рд░рдгрдиीрддिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓рдХ्рд╖्рдпों рдХो рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рдХे рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ुрдЪाрд░ू рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдоंрдд्рд░ी рдкрд░िрд╖рдж рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

No comments:
Post a Comment